Normal Kulak Fonksiyonları ve Anatomisi

İşitme sistemi, muazzam bir uyum içinde çalışan üç ana bölümden oluşur. Sesi algılama ve beyne iletme sürecinde her bölümün yeri doldurulamaz bir rolü vardır:

• Dış Kulak: Kulak kepçesi ve dış kulak yolundan oluşur. Bu yapıların temel görevi, çevredeki ses dalgalarını bir huni gibi toplayarak yakalamak ve doğrudan kulak zarına yönlendirmektir.
• Orta Kulak: Dış ve iç kulak arasında, kulak zarının hemen arkasında yer alır. Kulak zarı ve insan vücudunun en küçük kemikleri olan üç küçük işitme kemikçiği (örs, çekiç, üzengi) bu alanda bulunur. Dışarıdan gelen ses dalgaları kulak zarını titreştirir; kemikçikler bu titreşimi mekanik olarak güçlendirerek iç kulak sıvılarına iletme görevini üstlenir.
• İç Kulak (Salyangoz/Koklea): İşitmenin elektriksel kısımlarının gerçekleştiği bölümdür. İç kulak sıvısı içinde milyonlarca mikroskobik işitme (tüy) hücresi ve denge sistemi sinir uçları bulunur. Orta kulaktaki üzengi kemiğinin titremesi ile sıvıda dalgalanmalar oluşur. Bu dalgalar sinir uçlarını uyararak, beyinde “ses” olarak algılanan elektrik uyarılarına dönüşür.

İşitme Kaybı Çeşitleri Nelerdir?

Dış ve orta kulak yapıları sesi iletmekle, iç kulak yapıları ise sesi algılamakla görevlidir. Sorunun anatomik olarak hangi bölgede başladığına göre işitme kayıpları üç ana kategoriye ayrılır:

1. İletim Tipi İşitme Kaybı

Dış kulak yolunu tıkayan etkenler (kulak kiri, yabancı cisim), kulak zarında delinme, orta kulak enfeksiyonları (iltihapları) veya orta kulak kemikçiklerinin kireçlenmesi (otoskleroz) hastalıkları nedeni ile oluşur. Sesin iç kulağa mekanik olarak iletilememesi durumudur.

• Belirtileri: Hasta kulağını tıkanmış ya da dolu hisseder. Kendi sesini kafasının içinde yüksek duyduğu için genellikle çok alçak sesle konuşur. İlginç bir şekilde, bu hastalar gürültülü ortamlarda daha iyi duyarlar. Konuşulanı net duymak için çiğneme sırasında durma ihtiyacı hissedebilirler. Telefonla konuşma genellikle bu durumdan çok etkilenmez.
• Seyri: İletim tipi kaybı olan hastalar kalıcı sağır olmazlar. Sorun genellikle anatomik olduğu için, medikal tedaviler, küçük cerrahi operasyonlar ya da uygun işitme cihazları ile işitmeleri hemen her zaman başarılı bir şekilde sağlanabilir.

2. Sinir Tipi (Sensörinöral) İşitme Kaybı

İç kulak kan dolaşımının bozulması, iç kulak sıvı basıncının artması, gürültü travması, genetik faktörler ya da işitme siniri iletiminin bozulması sonucunda oluşur. En sık karşılaşılan sebebi, yaşlanmaya bağlı olarak (presbiakuzi) sinir uçlarında oluşan doğal yıpranma ve bozulmadır.

• Belirtileri: Bu tip kaybı olan hastalar genellikle insanların konuştuğunu duyarlar ancak kelimeleri net olarak anlamakta (ayırt etmekte) zorluk çekerler. Bu nedenle karşı tarafın ses şiddetini artırması (bağırması) genellikle anlamalarını kolaylaştırmaz. Sessiz ortamlarda daha rahat iletişim kurarlar ve telefonla konuşurken ciddi anlamda zorlanırlar. Kayıp genellikle “tiz” (yüksek frekanslı) seslerde başladığı için, daha kalın (düşük frekanslı) olan erkek seslerini, ince kadın veya çocuk seslerine kıyasla daha iyi anlayabilirler. Kapı zili, kuş sesi, telefon zili gibi tiz tonları duyamayabilirler.
• Seyri: Genellikle anatomik olarak geri dönüşü (ameliyatla tamiri) olmayan bir kayıptır, ancak erken teşhis ve doğru işitme cihazı kullanımı ile yaşam kalitesi tamamen geri kazanılabilir. Nadiren tam sağırlıkla sonuçlanır.

3. Mikst (Karma) Tip İşitme Kaybı

İletim tipi ve sinir tipi işitme kaybının aynı kulakta beraber görülmesi durumudur. Yani hem orta kulakta bir sorun (örneğin zar deliği) hem de iç kulakta sinirsel bir zayıflama mevcuttur.

4.Tek Kulakta (Tek Taraflı) İşitme Kaybı

Sadece tek kulağında işitme kaybı olan hastalar, stereo duyumu kaybettikleri için sesin geliş yönünü algılayamazlar. Etkilenen kulak tarafından gelen sesleri veya kalabalık/gürültülü ortamlardaki konuşmaları anlamak çok zorlaşır. Kayıp iletim tipi ise cerrahi müdahale ile iyi bir işitme dengesi sağlanabilir. Sinir tipi kayıplarda ise bu denge, özel olarak tasarlanmış CROS işitme cihazları ile yeniden kurulabilir.